Nhu cầu vốn phục vụ phát triển kinh tế trong giai đoạn 2026–2030 ngày càng tăng, đặc biệt đối với các lĩnh vực như hạ tầng chiến lược, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trong bối cảnh đó, thị trường trái phiếu được kỳ vọng trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng, góp phần giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng, đồng thời tạo thêm nguồn lực cho doanh nghiệp và nền kinh tế.

Thị trường trái phiếu phục hồi, quy mô tiếp tục mở rộng
Năm 2026 đánh dấu giai đoạn khởi đầu cho kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội 2026–2030. Để thực hiện các mục tiêu tăng trưởng, nền kinh tế cần huy động lượng vốn lớn, đòi hỏi sự phát triển đồng bộ của nhiều kênh dẫn vốn, trong đó có thị trường trái phiếu.
Theo thông tin từ Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, tính đến cuối tháng 10/2026, quy mô toàn thị trường trái phiếu đạt khoảng 4,47 triệu tỷ đồng, tương đương 34,8% GDP năm 2025. Đáng chú ý, khối lượng phát hành trái phiếu Chính phủ tăng khoảng 11% so với năm 2025, đạt mức cao nhất từ trước đến nay, trong khi lãi suất phát hành duy trì tương đối ổn định.
Đối với thị trường trái phiếu doanh nghiệp, hoạt động huy động vốn trong 10 tháng đầu năm vẫn ghi nhận mức tăng trưởng nhẹ dù có sự thu hẹp trong tháng 10. Tổng khối lượng trái phiếu đang lưu hành đạt 508.872 tỷ đồng, tăng 1,4% so với cùng kỳ. Thanh khoản thị trường cũng có dấu hiệu cải thiện, cho thấy khả năng huy động vốn của kênh này đang từng bước được củng cố.
Một trong những yếu tố hỗ trợ quá trình phục hồi là việc hoàn thiện hành lang pháp lý. Nghị định 200/2026/NĐ-CP ban hành ngày 5/6/2026 về chào bán và giao dịch trái phiếu doanh nghiệp đã bổ sung các quy định nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động phát hành, đồng thời tăng cường yêu cầu minh bạch thông tin và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư.
Tuy nhiên, thị trường vẫn tồn tại một số hạn chế như cơ cấu tổ chức phát hành và nhà đầu tư chưa đa dạng, thanh khoản chưa đồng đều. Chất lượng tín dụng cũng như khả năng thanh toán của một bộ phận doanh nghiệp vẫn tiềm ẩn rủi ro. Đây là những vấn đề cần được giải quyết để thị trường phát triển ổn định và bền vững hơn.
Trái phiếu doanh nghiệp giúp giảm áp lực vốn cho ngân hàng
Một trong những vai trò quan trọng của thị trường trái phiếu là bổ sung nguồn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế. Thay vì phụ thuộc chủ yếu vào tín dụng ngân hàng, doanh nghiệp có thể huy động vốn trực tiếp từ các nhà đầu tư thông qua hoạt động phát hành trái phiếu.
Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi, việc phát triển đồng thời thị trường trái phiếu Chính phủ và trái phiếu doanh nghiệp sẽ giúp chia sẻ nguồn cung ứng vốn trung và dài hạn với hệ thống ngân hàng. Qua đó, áp lực về chênh lệch kỳ hạn trong hoạt động tín dụng có thể được giảm bớt.
Ở góc độ doanh nghiệp, phát hành trái phiếu tạo thêm lựa chọn tài chính để triển khai các dự án đầu tư dài hạn, mở rộng sản xuất và kinh doanh. Trong khi đó, ngân hàng có điều kiện tập trung nhiều hơn vào nhu cầu vốn ngắn hạn và vốn lưu động của doanh nghiệp.
Theo TS. Nguyễn Tú Anh, Giám đốc Nghiên cứu Chính sách vĩ mô, Trường Đại học VinUni, việc doanh nghiệp tiếp cận được nguồn vốn dài hạn trực tiếp từ thị trường sẽ góp phần giảm sức ép về kỳ hạn và thanh khoản cho hệ thống ngân hàng, đồng thời hỗ trợ ổn định mặt bằng lãi suất.
Dù vậy, để trái phiếu doanh nghiệp thực sự trở thành kênh dẫn vốn hiệu quả, thị trường không chỉ cần mở rộng quy mô mà còn phải nâng cao chất lượng vận hành. Việc phát triển các tổ chức xếp hạng tín nhiệm, kiểm toán, tư vấn và định chế trung gian sẽ giúp thu hẹp khoảng cách thông tin giữa doanh nghiệp phát hành và nhà đầu tư.
Hoàn thiện thị trường trái phiếu, nâng cao tính minh bạch
Để phát triển bền vững, thị trường trái phiếu cần có sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, tổ chức phát hành, đơn vị vận hành và nhà đầu tư.
Đối với trái phiếu Chính phủ, một trong những nhiệm vụ quan trọng là nâng cao thanh khoản thực chất và từng bước hình thành đường cong lợi suất chuẩn với đầy đủ các kỳ hạn. Đây sẽ là cơ sở để xác định lãi suất tham chiếu, hỗ trợ định giá các sản phẩm tài chính và định hướng hoạt động huy động vốn trên thị trường.
Bên cạnh đó, việc đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng cơ sở nhà đầu tư và phát triển đồng bộ thị trường sơ cấp, thứ cấp cũng cần được chú trọng. Các quỹ đầu tư, doanh nghiệp bảo hiểm và quỹ hưu trí được kỳ vọng sẽ đóng vai trò lớn hơn trong việc cung cấp nguồn vốn dài hạn. Đồng thời, việc thu hút nhà đầu tư nước ngoài cũng góp phần mở rộng quy mô và cải thiện chất lượng thị trường.
Đối với trái phiếu doanh nghiệp, yêu cầu tăng cường giám sát nghĩa vụ công bố thông tin, nâng cấp hệ thống giao dịch và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm là những giải pháp cần thiết. Điều này không chỉ giúp nâng cao tính minh bạch mà còn góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhà đầu tư.
Ngoài ra, trái phiếu chính quyền địa phương cũng được đánh giá là một kênh bổ sung nguồn vốn trung và dài hạn cho các dự án hạ tầng. Tuy nhiên, hoạt động phát hành cần gắn với khả năng trả nợ, tiến độ sử dụng vốn và việc công khai thông tin để nhà đầu tư có cơ sở đánh giá rủi ro.
Triển vọng huy động vốn trung và dài hạn từ thị trường trái phiếu
Trong giai đoạn 2026–2030, nhu cầu vốn cho phát triển kinh tế được dự báo tiếp tục ở mức cao. Vì vậy, việc xây dựng một thị trường trái phiếu có quy mô đủ lớn, thanh khoản tốt và hoạt động minh bạch sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc phân bổ nguồn lực cho nền kinh tế.
Khi các rào cản pháp lý được tháo gỡ, chất lượng tổ chức phát hành được cải thiện và niềm tin nhà đầu tư được củng cố, thị trường trái phiếu có thêm điều kiện phát triển thành kênh huy động vốn trung và dài hạn hiệu quả.
Đây không chỉ là giải pháp giảm sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng mà còn góp phần đa dạng hóa cấu trúc thị trường vốn, tạo nền tảng tài chính cho tăng trưởng kinh tế bền vững trong những năm tới.